Τρίτη, 25 Δεκεμβρίου 2012

ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ

ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ

Τα κάλαντα είναι ένα έθιμο ιδιαίτερα αγαπητό, που αναβιώνει σε όλη την Ελλάδα την παραμονή των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς αλλά και των Φώτων. Κάλαντα τραγουδιούνται σε κάποιες περιοχές και τη Μεγάλη Παρασκευή, με διαφορετικό, κατανυκτικό χαρακτήρα. Από νωρίς το πρωί τα παιδιά αλλά και ομάδες μεγαλύτερων που ντύνονται πολλές φορές παραδοσιακά, βγαίνουν στις γειτονιές και το κέντρο των πόλεων με τρίγωνα, αλλά και διάφορα μουσικά όργανα. Οι λεγόμενοι καλαντιστές ξεκινούν ζητώντας από τους νοικοκύρηδες να τους δεχτούν στο σπίτι ή το μαγαζί τους. Έπειτα αναγγέλουν τραγουδώντας το ευχάριστο γεγονός, ενώ το τραγούδι κλείνει με ευχές προς τους νοικοκύρηδες. Με το τέλος των καλάντων, οι καλαντιστές δέχονται κεράσματα όπως μελομακάρονα και κουραμπιέδες, κυρίως όμως χρήματα.
Η προέλευση του εθίμου των καλάντων χάνεται στα βάθη των αιώνων, καθώς ανάλογες ημέρες γιορτάζονταν στην αρχαιότητα με επετειακά τραγούδια. Στη ρωμαϊκή ιστορία ανάγεται το όνομα των καλάντων, το οποίο σχετίζεται με τις Καλένδες των Ρωμαίων, τις πρώτες, εορταστικές ημέρες κάθε μήνα σύμφωνα με το ρωμαϊκό ημερολόγιο. Η επίσημη Χριστιανική Εκκλησία αποδοκίμασε και τελικά απαγόρευσε το έθιμο των καλάντων, χαρακτηρίζοντάς το παγανιστικό. Παρόλα αυτά τα κάλαντα συνέχισαν και συνεχίζουν να τραγουδιούνται σε όλη την Ελλάδα, δημιουργώντας με τις μελωδίες τους το γιορταστικό κλίμα των ημερών αυτών .
Στη νεοελληνική ιστορία, τα κάλαντα σχετίζονται άμεσα με την παράδοση των δημοτικών τραγουδιών της κάθε περιοχής. Οι τοπικές διάλεκτοι και οι διαφορετικοί ρυθμοί έχουν δημιουργήσει μια μεγάλη ποικιλία τραγουδιών σε διάφορες περιοχές της χώρας. Πολλές φορές τα στιχάκια αυτά που συντέθηκαν αυθόρμητα από το λαό, αποτελούν αντιπροσωπευτικά πολιτισμικά δείγματα των τοπικών κοινωνιών. Στον Πόντο για παράδειγμα, το έθιμο των καλάντων διατηρείται σχεδόν απαράλλακτο από την εποχή του Βυζαντίου, κατά την οποία οι καλαντιστές τραγουδούσαν με τη συνοδεία τυμπάνου και κρατώντας φανάρια και ραβδιά.
Ας ευχηθούμε λοιπόν μέσα από τα Θρακιώτικα κάλαντα, που αποτελούν απόγονο του τραγουδιού της Ειρεσιώνης από την Ομηρική εποχή:
"Στο σπίτι ετούτο πού 'ρθαμε του πλουσιονοικοκύρη
ν' ανοίξουνε οι πόρτες του να μπει ο πλούτος μέσα
να μπει ο πλούτος κι η χαρά κι η ποθητή ειρήνη
και να γεμίσουν τα σταμνιά μέλι, κρασί και λάδι
κι η σκάφη του ζυμώματος με φουσκωτό ζυμάρι".

Συντάκτης: Α. Γ.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου